العلامة الحلي ( مترجم : شيروانى )
100
ترجمه و شرح باب حادى عشر ( فارسى )
و اللّازم باطل اتّفاقا ، فكذا الملزوم . و بيان الملازمة بانتفاء قبح الكذب حينئذ من الشّارع ، إذ العقل لم يحكم بقبحه ، و هو لم يحكم بقبح كذب نفسه ، و إذا انتفى قبح الكذب منه انتفى الوثوق بحسن ما يخبرنا بحسنه و قبح ما يخبرنا بقبحه . [ 2 . اختيار العبد في أفعاله ] قال : الثّاني ، إنّا فاعلون بالإختيار ، و الضّرورة قاضية بذلك ، للفرق الضّروريّ بين
--> ( 1 ) . اين دليل را بايد بدين صورت تقرير كرد كه اگر حسن و قبح عقلى منتفى باشد ، نبوّت هيچ پيامبرى ثابت نمىشود ، چون نبوّت از طريق معجزه ثابت مىشود و دلالت معجزه بر پيامبرى كسى كه معجزه آورده ، مستند به قبح اعطاء معجزه به دست دروغگوست . و بر فرض كه نبوّت كسى ثابت شود ، اطمينانى نداريم كه آنچه او از ناحيهء خداوند مىگويد راست باشد ، چراكه هنوز قبح كذب بر ما معلوم نشده است . حاصل آنكه راهيابى به تحسين و تقبيح شارع ، متوقف بر قبيح بودن نقض غرض و دروغ و مانند آن است . و اگر قبيح بودن اين امور نيز متوقف بر تحسين و تقبيح شارع باشد ، دور خواهد بود و در نتيجه ، حسن و قبح ، هم شرعى و هم عقلى ، منتفى خواهد شد .